آبهای زیرزمینی

دانلود پایان نامه

ی بادام، کپهکاری، بندخاکی، و مدیریت بازدید میدانی به عمل آمد و با برداشت نمونههای خاک به صورت تصادفی به روش کرگیری از اقدامها در اعماق مختلف انجام شد و پس از انجام آزمایش بر روی نمونهها نتایج زیر به دست آمد. میانگین افزایش رطوبت خاک در نهالکاری بادام ۳۳/۲ درصد که حداقل رطوبت ۸۴/۱، و حداکثر رطوبت ۵۶/۲ درصد در عمق ۱ متری از سطح زمین در نهالکاری بادام رطوبت خاک ۲۶/۶ درصد میباشد. میانگین افزایش رطوبت خاک در بند خاکی۳/۲ درصد که حداقل رطوبت ۵/۱ و حداکثر رطوبت ۳۴/۳ درصد میباشد. افزایش رطوبت خاک در کپهکاری ۸۸/۲ درصد که حداقل رطوبت ۲/۲ و حداکثر رطوبت ۷/۳ درصد در عمق ۱ متری از سطح زمین در کپهکاری رطوبت خاک ۸۶/۵ درصد میباشد. افزایش رطوبت خاک در مدیریت ۶۸/۳ درصد که حداقل رطوبت ۵/۲ و حداکثر رطوبت ۰۶/۵ درصد در عمق ۱ متری از سطح زمین در مدیریت رطوبت خاک ۳۶/۶ درصد میباشد (نمودار ۴-۱۲). بنابراین مطالعات نشان میدهد که در این منطقه با اجرای اقدامهای مذکور، افزایش رطوبت خاک بعد از ۱۲۰ روز بارندگی مشاهده میگردد که این افزایش رطوبت خاک در اقدامها در حد متوسط میباشد (نمودار ۴-۱۰ و شکلهای ۴-۱۰ تا ۴-۱۲)

نمودار ۴-۱۰- افزایش رطوبت خاک

شکل ۴-۱۰- برداشت نمونهی خاک در اقدام مدیریت

شکل ۴-۱۱- برداشت نمونه خاک در اقدام کپهکاری

شکل ۴-۱۲- اندازهگیری رطوبت خاک به روش کرگیری

۴-۸-۱- کاهش تلفات خاک
به طور کلی در حوزهی آبخیز مورد مطالعه در این تحقیق، اکثر فنآوریها در گروه حفاظت آب و خاک، باعث جلوگیری از تلفات خاک در حد بسیار زیاد شدهاند نتایج مدل MPSIAC قبل و بعد از فنآوریها (تمام عوامل مدل را ثابت در نظر گرفته فقط درصد پوشش گیاهی و لاشبرگ افزایش یافته) نشان از کاهش ۲/۱ تن در هکتار در سال فرسایش خاک در اثر اجرای اقدام نهالکاری بادام است. قبل از اقدام، ۶۴/۳ تن در هکتار در سال فرسایش خاک، و بعد از اقدام نهالکاری بادام به ۴/۲ تن در هکتار در سال فرسایش خاک کاهش داشته است. با اجرای بند خاکی تلفات خاک از ۶۴/۳ تن در هکتار در سال قبل از اقدام، به ۳/۳ تن در هکتار در سال بعد از اقدام کاهش داشته است که نشان از کاهش ۳/۰ تن در هکتار در سال است. با اجرای کپهکاری کاهش تلفات خاک از ۶۴/۳ تن در هکتار در سال قبل از اقدام به ۲۵/۳ تن در هکتار در سال بعد از اقدام داشته است که نشان از کاهش ۴/۰ تن در هکتار در سال دارد. با اجرای مدیریت، تلفات خاک از ۶۴/۳ تن در هکتار در سال قبل از اقدام به ۱/۳ تن در هکتار در سال بعد از اقدام کاهش یافته است که نشان از کاهش ۵/۰ تن در هکتار در سال داشته است. نتایج این تحقیق نشان داد که در حوزهی آبخیز لپویی اقدام نهالکاری بادام در حد زیاد باعث کاهش تلفات خاک و دیگر اقدامات در حد متوسط باعث کاهش تلفات خاک شدهاند (نمودار ۴-۱۱).

نمودار ۴-۱۱- کاهش تلفات خاک در حوزهی آبخیز لپویی

۴-۸-۲- بهبود پوشش خاک
در حوزهی آبخیز لپویی با انداختن پلات به روش تصادفی درصد پوشش گیاهی در اقدامات انجام شده و نقطهی شاهد اندازهگیری گردید و نتایج نشان میدهد که در نقطه شاهد ۴/۸ درصد پوشش گیاهی، در نهالکاری بادام ۸۴ درصد افزایش پوشش گیاهی، در بند خاکی ۲۱ درصد افزایش پوشش گیاهی، در کپهکاری ۲۸ درصد افزایش پوشش گیاهی و در مدیریت ۳۵ درصد افزایش پوشش گیاهی داشته است (نمودار ۴-۱۲).

نمودار ۴-۱۲- بهبود پوشش خاک حوزهی آبخیز لپویی

۴-۸-۳- افزایش حاصلخیزی خاک
نتایج مطالعات در حوزهی آبخیز لپویی نشان داد که نهالکاری بادام در حد بسیار زیاد باعث افزایش حاصلخیزی خاک شده است. مدیریت مراتع در حد متوسط باعث افزایش حاصلخیزی خاک شده است. کپهکاری و بند خاکی در حد کم باعث افزایش حاصلخیزی خاک شدهاند. که این نتایج بر اساس وزن علوفه در هر اقدام به دست آمده است (نمودار ۴-۱۳).

نمودار ۴-۱۳- نمودار افزایش حاصلخیزی خاک در حوزهی آبخیز لپویی

– بند خاکی ( اجرا در سال ۸۰) (پیوست ب)
این فنآوری در شیب ۲ تا ۳ درصد انجام شده است سرریزبند مستطیلی میباشد حجم خاکریزی بند۹۰۰۰ متر مکعب میباشد. حجم عملیات سنگ و سیمانی سرریز ۵۷۰ متر مکعب میباشد (۱۷۰ متر مکعب سرریز اول و ۴۰۰ متر مکعب سرریز دوم). کل هزینهی بندخاکی ۹۰۰۰۰۰۰۰۰ ریال میباشد که ۴۵۰۰۰۰۰۰۰ ریال آن از طریق دولت، و ۴۵۰۰۰۰۰۰۰ ریال آن از طریق مشارکتهای مردمی به صورت وام تاٌمین شده است. هدف از احداث این بند، جلوگیری از سیلاب و کاهش رواناب و ذخیرهی آب زیرزمینی و حفاظت آب و خاک و بهبود کیفیت و کمیت آبهای زیرزمینی و اشتغالزایی و ذخیرهی آب جهت مصارف نهالکاری و تجمع خاکهای آلی میباشد. احداث این بند در آبراهههای درجه ۴ میباشد. ارتفاع این بند ۱۲ متر است و طول بند خاکی ۵۰ متر و عرض بند ۵ متر و عرض پی ۲۵ متر و شیب بندخاکی سراب ۲ به ۳ و پایاب ۲/۱ میباشد و ارتفاع آزاد ۲ متر میباشد. مساحت این فن‌آوری ۱۰ هکتار میباشد. تعداد حلقههای چاه در حوضه قبل از فنآوری ۱۰۰ حلقه، و بعد از اقدام به ۱۲۰ حلقه افزایش یافته است که سطح زیر کشت اراضی این تعداد حلقهی چاه اضافی بعد از فنآوری ۲۰ هکتار است ولی به دلیل خشکسالیهای اخیر و کمبود نزولات آسمانی، ارزش و اهمیت طرح زیاد مشهود نیست.

با توجه به جدول افزایش منافع خارج از حوضه:
– در بحث افزایش آبهای زیرزمینی در اقدام بند خاکی افت سفرهی آبهای زیرزمینی قبل از اقدام ۱۵۰
سانتی متر و بعد از اقدام ۸۰ سانتی متر میباشد.
– در بحث کاهش سیلاب قبل از اقدام ۴۰ درصد از بارندگی به رواناب تبدیل میگردید و۶۰ درصد آن نفوذ میکرد، ولی بعد از اقدام رواناب به ۰۵/۰ کاهش یافته و ۹۵ درصد آن نفوذ کرده است.
– کاهش رسوب قبل از اقدام ۶/۳ تن در هکتار در سال فرسایش خاک، ولی بعد از اقدام فرسایش خاک ۳/۳ تن در هکتار در سال کاهش یافته است.
کاهش تعارضات قبل از اقدام در اثر ایجاد سیلاب ۵ مورد در سال تخریب پل و جاده عبور و مرور اهالی وجود داشته، ولی بعد از اقدام، دیگر سیلاب مهار گردیده و تخریب به صفر رسیده است.

جدول ۴-۴- افزایش منافع خارج از حوضه

۵-۰%
۵-۲۰%
۲۰-۵۰%
۵۰%
افزایش آبهای زیرزمینی

*

کاهش سیلاب

*
کاهش رسوب

*

کاهش آلودگی

*

کاهش تعارضات

*
کاهش خسارات زیرساختها

*

هدف کنترل سیلاب افزایش آب زیرزمینی، مهار سیلاب و کاهش رسوب و… میباشد.

با توجه به جدول ضررهای تولیدی و اقتصادی- اجتماعی:
– در بحث افزایش تقاضا برای آبیاری قبل از اقدام ۱۰۰ حلقه چاه در منطقه احداث گردیده بود که این تعداد بعد از اقدام به ۱۲۰ افزایش یافت.
– کاهش اراضی در اثر احداث بند خاکی ۱۲۵۰ متر اراضی کاهش یافته (۵۰ متر طول، ۲۵متر عرض پی) با احداث بند خاکی تعداد ۲۰ حلقه چاه افزایش یافته که متوسط اراضی برای حفر یک حلقه چاه و جادهی دسترسی به چاه ۱۰۰۰متر میباشد، در اثر احداث جاده، ۱۷۷۳۶ متر اراضی کاهش یافته است.
افزایش خطر آتشسوزی در منطقه قبل از اقدام ۳ مورد بوده و بعد از اقدامها به ۱۲ مورد افزایش یافته است به دلیل این که آتش سوزی رابطهی مستقیمی با پوشش گیاهی دارد و در نزدیکی بند خاکی، پوشش گیاهی ۶/۱۲ درصد افزایش داشته است.

جدول ۴-۵- ضررهای تولیدی و اقتصادی- اجتماعی

۵-۰%
۵-۲۰%
۲۰-۵۰%
۵۰%
افزایش تقاضا برای آبیاری

*
کاهش اراضی

*
افزایش کارهای مشکل

*

افزایش موانع کاری
*

افزایش خطرات آتش سوزی
*

افزایش رقابت (آب، نور و مواد غذایی)
*

افزایش فرصت بروز آفات
*

شکل ۴-۱۳- نمایی از بند خاکی در حوزه آبخیز لپویی

– نهالکاری بادام (اجرا در سال۸۱) (پیوست ج)
مساحت این فنآوری ۱۷۰ هکتار میباشد و هدف از انجام این طرح تبدیل مراتع ضعیف به باغات بادام و امکان اجرای طرح در اراضی با شیب زیاد و ایجاد چشمانداز زیبا و امکان ایجاد فرصتهای شغلی جدید، و تأثیر سریع در کاهش و کنترل فرسایش و مدیریت کنترل رواناب بوده است. حفر گودالها در ابعاد ۶۰ در ۶۰ سانتیمتری در فاصله ۵ متری، و در هر هکتار بین ۳۵۰-۳۰۰ عدد نهال کاشته شده که تعداد نهالها در مجموع ۵۲ هزار عدد میباشد. گودهها به شکل مستطیلی میباشد و هزینه حفر گودالها و کاشت نهال ۵۰۰۰ ریال بوده است. تهیهی نهالها از طریق خرید آزاد توسط مردم و قیمت هر نهال ۵۰۰۰-۴۰۰۰ ریال میباشد. کل هزینهی طرح نهالکاری بادام تا سال ۱۳۹۱ به این شرح میباشد (اجرا و نگهداری شامل: سمپاشی، هرس، آبیاری، پاکنی، و کوددهی) در سال ۸۲ تا ۸۴ هر سال ۲۰۰ میلیون ریال و در سال ۸۵ تا ۸۷ هر سال مبلغ ۳۰۰ میلیون ریال و در سال ۸۸ تا ۸۹ هر سال مبلغ۴۰۰ میلیون ریال و در سال ۹۰ تا ۹۱ هر سال مبلغ ۵۰۰ میلیون ریال میباشد. این فنآوری بر روی شیبهای ۵ تا ۲۰ درصد و در ارتفاع ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ متر اجرا شده است. درآمد برداشت از محصولات به طور متوسط ۱۸۰۰۰۰۰۰۰۰ریال در هر سال است (۳ سال اخیر). طرح نهالکاری در ۳۰ بلوک که هر ۲۴ ساعت آب به ۲ بلوک داده میشود. چرخش آب هر ۱۵ روز یکبار میباشد. به طور کلی هزینه تا سال ۱۳۹۲ برای یک هکتار بادامکاری (اجرا و نگهداری)، معادل ۲۲۳۱۸۷۶۰ هزار ریال و درآمد آن تا سال ۱۳۹۲ معادل ۳۱۷۶۴۷۰۰ هزار ریال میباشد. نسبت سود به هزینه پس از اجرای این فنآوری معادل ۲/۳ و نسبت درآمد حاصل از فنآوری جدید «کشت درختان مثمر» به فنآوری قبلی «مراتع فقیر» معادل ۵/۲۶ برابراست.

با توجه به جدول افزایش منافع خارج از حوضه:
– در بحث افزایش آبهای زیرزمینی در اقدام نهالکاری بادام افت سفرهی آبهای زیرزمینی قبل از اقدام ۵۰ سانتی متر و بعد از اقدام ۴۵ سانتی متر میباشد.
– در بحث کاهش سیلاب قبل از اقدام ۴۰ درصد از بارندگی به رواناب تبدیل میگردید و ۶۰ درصد آن نفوذ ولی بعد از اقدام رواناب به ۳۰ کاهش یافته و۷۰ درصد آن نفوذ کرده است.
– کاهش رسوب قبل از اقدام ۶/۳ تن در هکتار در سال فرسایش خاک، ولی بعد از اقدام فرسایش خاک ۴/۲ تن در هکتار در سال کاهش یافته است.
کاهش تعارضات قبل از اقدام در اثر ورود و خروج و چرای دام، ۵ مورد در سال وجود داشته ولی بعد از اقدام به ۳ مورد کاهش یافته است.

جدول ۴-۶- افزایش منافع خارج از حوضه

۵-۰%
۵-۲۰%
۲۰-۵۰%
۵۰%
افزایش آبهای زیرزمینی
*

کاهش سیلاب

*

کاهش رسوب

*

کاهش آلودگی

*

کاهش تعارضات

*

با توجه به جدول ضررهای تولیدی و اقتصادی- اجتماعی:
در بحث افزایش تقاضا برای آبیاری قبل از اقدام ۱۰۰ حلقه چاه در منطقه احداث گردیده بود که این تعداد بعد از اقدام به ۱۰۵ افزایش یافت.
کاهش اراضی در نهالکاری بادام در اثر احداث جادهی دسترس
ی ۲۴۹۹ متر اراضی کاهش یافته است.
افزایش خطر آتشسوزی در منطقه قبل از اقدام ۳ مورد بوده و بعد از اقدامها به ۱۲ مورد افزایش یافته است به دلیل این که آتشسوزی رابطهی مستقیمی با پوشش گیاهی دارد و در نهالکاری بادام پوشش گیاهی ۶/۷۵ درصد افزایش داشته است.
جدول ۴-۷- ضررهای تولیدی و اقتصادی- اجتماعی

۵-۰%
۵-۲۰%
۲۰-۵۰%
۵۰%
افزایش تقاضا برای آبیاری
*

کاهش اراضی

*

افزایش کارهای مشکل
*

افزایش موانع کاری
*

افزایش خطرات آتشسوزی

*

افزایش رقابت (آب، نور و مواد غذایی)

*

افزایش فرصت بروز آفات

*

شکل ۴-۱۴- نمایی از بادامکاری در حوزهی آبخیز لپویی

-کپهکاری (اجرا در سال ۸۱-۸۰) (پیوست د)
مساحت فنآوری ۱۵ هکتار است. نوع گیاهان مرتعی که کپهکاری نمودهاند شامل گون، آویشن، بابونه، خارشتر، و باداموحشی است که فاصلهی گیاهان ۱در ۱ متر میباشد. عمق کاشت گیاهان ۶-۵ سانتیمتر میباشد. هدف از اجرای طرح کپهکاری، افزایش سطح مراتع و کاشت گیاهان دارویی و خوشخوراک نظیر آویشن، بابونه و خارشتر در بالادست بند خاکی، جلوگیری از فرسایش و ایجاد فضای سبز میباشد. هزینههای اجرایی این فنآوری ۳۵۰ میلیون ریال میباشد که ۲۵۰ میلیون ریال تسهیلات بانکی و حدود ۱۰۰ میلیون ریال هزینهی از طریق هزینه جاری شرکت است. چالهها جهت کاشت بذر در فواصل ۱ در ۱ متر که ابعاد چالهها ۵-۴ سانتیمتر است. کل هزینههای این اقدام ۳۵۰ میلیون ریال میباشد با احتساب تهیهی بذر و کاشت (مزد کارگر) و سایر هزینههای جانبی است.

با توجه به جدول افزایش منافع خارج از حوضه :
– در بحث افزایش آبهای زیرزمینی در اقدام کپهکاری افت سفرهی آبهای زیرزمینی قبل از اقدام ۵۰ سانتی متر و بعد از اقدام ۴۵ سانتی متر میباشد.
– در بحث کاهش سیلاب قبل از اقدام ۴۰ درصد از بارندگی به رواناب تبدیل میگردید و ۶۰ درصد آن نفوذ ولی بعد از اقدام رواناب به ۳۰ درصد کاهش یافته و۷۰ درصد آن نفوذ کرده است.
– کاهش رسوب قبل از اقدام ۶/۳ تن در هکتار در سال فرسایش خاک ولی بعد از اقدام فرسایش خاک ۲/۳ تن در هکتار در سال کاهش یافته است.
کاهش تعارضات قبل از اقدام در اثر ورود وخروج دام ۵ مورد در سال وجود داشته ولی بعد از اقدام این تعداد به ۴ مورد کاهش داشته است.

جدول ۴-۸- افزایش منافع خارج از حوضه

۵-۰%
۵-۲۰%
۲۰-۵۰%
۵۰%
افزایش آبهای زیرزمینی
*

کاهش سیلاب

*

کاهش رسوب

*

کاهش

Author: mitra4--javid

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *