با سنگوارهای شهر یری آشنا هستین؟

دانلود پایان نامه

یه محوطه باستانی در حال نابودی، شاید بهترین توصیفی باشه که بشه در مورد «شهر یری» به کار گیری کرد.

مقاله های در رابطه:

  • کله شین؛ کتیبه نجات یافته از جنگ تحمیلی
  • در سفر به مشگین شهر، به تماشای چه مکانایی بریم؟

«پیر ازمیان»، نام دهاتی در دور و بر شهر مشگین شهر در استان اردبیله. این داهات در ۳۵ کیلومتری شرق شهر مشگین شهر و ۶۵ کیلومتری شمال غرب شهر اردبیل قرار گرفته. جمعیت این داهات در حدود چهارصد نفره. در نزدیکی این داهات محوطه ای تاریخی پر از سنگ وارهای جور واجور قرار داره که به اونجا «شهر یری» گفته می شه. در این مقاله می خوایم نگاهی به این محوطه تاریخی در استان اردبیل بندازیم.

معرفی

محوطه باستانی شهر یری در شمال غرب روستای پیرازمیان و در کنار رودی به نام «قره سو» هستش. این محوطه تاریخی درحدود ۴۰۰ هکتار مساحت داره و از چار بخش دژ نظامی، معبد، گورستان عصر آهن و قوشاتپه تشکیل شده.

قدمت قلعه و معبد موجود در این منطقه به ۱۴۵۰ سال قبل از میلاد و قدمت قوشاتپه به حدود ۷ هزار سال قبل از میلاد مسیح می رسد. در نزدیکی این محوطه سنگواره هایی یافت می شن که هر کدوم دارای نقوشی یکنواخت از چهره آدم های بدون دهن هستن. در کل چیزی در حدود ۲۸۰ سنگواره باستانی در این منطقه به چشم می خورند که قدمت اون ها چیزی بیشتر از ۱۰ هزار سال محاسبه می شه. اون ها هم اینکه دارای ارتفاع های متفاوتی از ۷۰ سانتی متر تا ۳۶۰ سانتی متر هستن.

همون طور که اشاره کردیم، روی این سنگ ها طرح آدم هایی نقش بسته شده که دست به سینه بوده و معمولا دهن هم ندارن. فقط یه مجسمه یافت شده که روی اون زنی دارای دهن حک شده.

در مورد گذشته این محوطه بین قدیم شناسا اختلاف نظرهایی هست. به عنوان مثال، بعضی ادعا دارن که پیچیدگی های یه تمدن قدیمی در این محوطه هست یا بعضی می می گن که این محوطه یه رصدخانه در زمان قدیم بوده.

گذشته کشف

این منطقه واسه اولین بار به وسیله یه قدیم شناس خارجی به نام «چارلز برنی»در سال ۱۹۴۷ میلادی مورد جستجو قرار گرفت. ایشون این محوطه رو با نام «قلعه ارجق» معرفی کرد.

در دفعات بعدی که اینجا مورد جستجو قرار گرفت، چار بخشی که قبل از این به اون اشاره کردیم، کشف شدن و با انجام تحقیقات بیشتر یافته های جدیدی هم در مورد اینجا و گذشته اون به دست اومد.

سنگواره های مرموز

شاید باحال ترین بخش این محوطه تاریخی همین سنگواره ها باشن که هنوز رازهای مخفی اون ها به طور کامل شاید کشف نشده باشه.

یه قدیم شناس ایرونی به نام «علیرضا هژبر نوری» در مورد عجیب بودن این منطقه گفته که در شهر یری در کل ۵۳۷ استل در معبد یافت شده که در هیچ جایی از دنیا مثل نداره. ایشون اضافه کرده که به عنوان مثال، جای مشابهی در ترکیه با فقط ۳۰ استل و در آذربایجان با یه عدد هست.

حفاظت نادرست و خطر نابودی

سنگواره های منطقه باستانی شهر یری، علی رغم ارزش بالایی که از نظر تاریخی دارن، خیلی مهم دونسته نشده ان.

یکی از مشکلاتی که در مورد اون ها هست، اینه که این سنگواره ها هزاران سال در پایین خاک قرار گرفته و به اون شرایط عادت کرده بودن. در نتیجه در طول این هزاران سال با املاح و مواد موجود در خاک و به طور کلی با شرایط طبیعت تنظیم شده بودن. پس با بیرون کشیده شدن اون ها و در برابر جریان هوا قرار گرفتن اون ها موجب ایجاد تغییراتی شده.

البته اینم بگیم که طبق گفته ی یکی از مسئولین قبلی میراث فرهنگی استان اردبیل، در سال ۱۳۸۳ دوباره واسه حفاظت از این سنگواره ها، اقدام به دفن دوباره اون ها در پایین خاک شده بود، ولی بعدا دوباره بدون طراحی برنامه خاصی واسه مواظبت از اون ها، از خاک بیرون کشیده شده ان.

حتی در سال های گذشته ادعاهایی در مورد سرقت بعضی از سنگواره ها هم مطرح شده که نمی توان به طور قطع اون ها رو تایید کرد.

در هر حال، روشنه که این سنگواره ها در شرایطی از دل خاک بیرون کشیده شده ان که حفاظت مناسبی از اون ها صورت نمی گیرد و برنامه ریزی قوی واسه این کار هم وجود نداره. علاوه بر این که بودجه کافی واسه این هم اختصاص داده نمی شه.

برنامه-ریزی

در آخر باید گفت که شهر یری یه محوطه باستانی بسیار مهم در استان اردبیله که با وجود تموم جذابیت ها و زیبایی هایی که داره و اسرار زیادی که در دل خود داره و می تونه گرداشگران زیادی هم به خود جذب کنه، اما با بی مهری روبه رو شده و آنطور که شایسته این منطقه ارزشمنده، از اون حفاظت به عمل نمی آید. ولی با امید به اینکه در سالیان آینده به شهر یری توجه بیشتری شده و میدون واسه رونق گردشگری جفت و جور شه.

 

Author: 92

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *