بررسي رابطه سلامت روان و پایگاههای هویت و منبع¬کنترل با اختلالات تغذیه ای در زنان- قسمت 2

برخورد والدین با کودکان ونوجوانان ، خاطرات گذشته ودرکل عوامل محیطی ، به منزله ی منابع قوی برای تبیین علت مشکلات روانی مطرح شد . وبه دنبال آن ، طرز برخورد مناسب وصحیح درخانواده ودر نظر گرفتن وضعیت ونحوه ی زندگی فرد که می¬تواند در پیش گیری از مشکلات روانی موثر باشد، مطرح وپیشنهادگردید . این امر به خصوص بعد ازجنگ جهانی دوم پیش تر مورد توجه دانشمندان ، محققان وروانشناسان قرار گرفت ، به سبب اهمیت موضوع پیشگیری از مشکلات روانی ، در سال 1930 اولین کنگره ی بین الملی بهداشت روانی با حضور50 نفر در واشنگتن تشکیل گردید ومسائلی مانند تاسیس بیمارستان ،مراکز درمان سرپایی، مراکز کودکان عقب مانده و..مورد مطالعه قرارگرفت. سومین کنگره در سال 1948 در لندن تشکیل شد واساس فدارسیون جهانی بهداشت روانی بنیان گذاری شد درهمان سال این فدارسیون به عضویت رسمی سازمان یونسکو وسازمان بهداشت جهانی در آمد . از این تاریخ به بعد ، هر سال ، یک جلسه ی بین الملی وهرچهار سال یک بار کنگره جهانی برگزار میشود.در سال 1959 روز 18 فروردین ، مطابق با 17 آوریل ، روز جهانی بهداشت روانی نام گذاری شد وبه این ترتیب ، برنامه بهداشت روانی ، جزء برنامه ی بهداشت عمومی قرارگرفت .
2-1-6-تاریخچه بهداشت روانی در ایران:
در ایران ازحدود سه هزار سال پیش به بیماران روانی توجه می¬کردند ومحل های خاصی برای نگه داری آنها می¬ساختند وتوسط مغ ها (روحانیون آیین زرتشت ) داروهایی برای مداوا در اختیار آنها قرار می¬گرفت.در قرن ششم وهفتم میلادی مدارس پزشکی در ایران وجود داشته واز کتاب های یونانی به صورت ترجمه در این مدارس استفاده می¬شده است .در زمان ساسانیان در جندی شاپور اهواز،بیمارستانی تاسیس شده که مکان خاصی به بیماران روانی (برای بستری ودرمان آنان ) اختصاص یافته بود در قرن هشتم چند بیمارستان در بغداد وجود داشته که به گفته ی مسافران ، شواهدی در دست است که در آن جا، باغ ها حوض خانه ها ، حمام، موسیقی وکشاورزی وجوداشته واز عطریات داروهای مقوی واشتها آور گیاهی برای درمان استفاده می شده ومطابق رسم یونانیان ، این بیمارستان ها با مداوای پزشکی ، وابستگی نزدیک داشته واین وسایل برای فقرا وثروتمندان یکسان بوده وپیش تر بیماران را افراد « مانیک دپرسیو» تشکیل می داده است.مسلمانان باتوجه به اعتقادات مذهبی خود واین گفته ی رسول اکرم (ص) که خداوند بیماران را دوست داردنسبت به بیمارن روانی مهربان بودند واز آنان حمایت می¬کردند .دانشمندان وحکمای ایرانی ، مثل ابن سینا وزکریای رازی ، افرادی را که مشکلات روانی داشتند به چشم بیماران بیماران روانی می-نگریستند وبرای آنها داروها وشیوه ی درمان خاصی را در نظر می¬گرفتند .توصیه های ابن سینا برای درمان بعضی از بیماران روانی قابل توجه ودارای اهمیت است وی برای درمان وبهبود حال بیمارن روانی داشتن روحیه ی شاد ،دیدن مناظر وصحنه های زیبا ؛مسافرت ومصاحبت با افراد نشاط آور را توصیه می نمود. درتاریخ طب اسلامی نیزافرادی هم چون ابوبکراخوینی ( متوفی به سال 373 ه .ق( مولف کتاب «هدایه المتعلمین فی الطب » وسید اسماعیل جرجانی (531-434)مولف کتاب «اغراض طیبه » وجود داشتند که به بیماری های روانی توجه خاصی مبذول می نمودند .دانشمندان دیگری مانند امام محمد غزالی مولف کتاب«کیمیای سعادت» خواجه نصیر الدین طوسی مولف کتاب «اخلاق ناصری» وملااحمد نراقی¬مولف کتاب«معراج السعاده»توجه به بیماری های روانی را در آثار خود نشان داده اند .در ایران معاصر ، در سال 1276 ، دارالشفایی در یزد ، در باغی مشجر وبزرگ ،بنا شد این بیمارستان دارای بخش های مخصوص بیماران روانی ،حوض خانه و…. بود . درسال 1293در بیمارستان سینا ، مکانی به بیماران روانی اختصاص یافت که فقط برای پذیرش های کمی از بیماران روانی ثروتمند کفایت میکرد .در سال 1297 ، نگه داری وسرپرستی بیماران روانی ، به منظور جلوگیری از حوادث ناگوار، به شهربانی واگذر شد ودر اکبر آباد تهران (خیابان سینای فعلی ) اولین بیمارستان روانی ( دارالمجانین ) ایجاد شد .در سال 1300 ، اداره ومدیریت دارالمجانین از شهربانی به شهرداری منتقل شد ودر سال 1310 ،اولین متخصص اعصاب وروان در این بیمارستان به کار مشغول گردید.سپس تیمارستانی در امین آباد شهر ری تاسیس شد وبیماران روانی به آنجا منتقل شدند .به پاس تحقیقات وتالیفات دانشمند معروف محمد زکریای رازی که در شهرری میزیست ودر آن جا نیز فوت کرد نام تیمارستان به بیمارستان رازی تبدیل شد .در سال 1315 ، برای اولین بار در دانشکده ی پزشکی دانشگاه تهران ، تدریس بیماری های روانی جز برنامه های آموزشی قرار گرفت .در سال 1319 ، سازمان جدید دانشکده ی پزشکی توسط پروفسور ابرلین ،تاسیس شد وبا ایجاد کرسی بیماری های روانی وتدریس ان در دانشکده ی پزشکی تهران ، تدریس روانشناسی در دانشسرای عالی ( دانشگاه تربیت معلم امروز ) ودانشکده ی ادبیات نیز ،آغاز گردید. در سال 1325 ، بیمارستان روزبه برای بیماران روانی آرام ، ایجاد شد .در سال 1336 ، برنامه های روانشناسی وبهداشت¬ روانی از « رادیو ایران»آغاز شد . در سال 1338، در اداره ی کل بهداشت وزارت بهداری ، بهداشت روانی دایر شد.در سال 1339، برنامه ی بهداشت وپرستاری روانی برای مربیان آموزشگاه های پستاری از طرف وزارت بهداری ، در دوره های یکساله وتدریس بهداشت روانی در این آموزشگاه ها آغاز گردید.شهرستان ها نیز ، ازجمله مشهد ( در سال 1300)، تبریز (1317) ،اصفهان ( 1317) ، شیراز (بیمارستان سلامت1332) ،همدان (1335) وبعدا استان های دیگر به تدریج ، مراکز روان پزشکی تاسیس کردند.در سال 1355 ، پس از ادغام وزارات بهداری .رفاه اجتماعی ، تمام مراکز وابسته به بیمارستان های روانی ، به انجمن توان بخشی ، ( وابسته به وزارات بهداری وبهزیستی ) منتقل شد . از این پس، مراکز جامع روان پزشکی منطقه ای در نقاط مختلف تهران تاسیس شدند ودرمان سرپایی یا بستری بیمارن روانی را به عهده گرفتند .در سال 1358، پس از انحلال سازمان توان بخشی ، فعالیت های بهداشت روانی به سازمان های منطقه ای وفعالیت های آموزشی آن به انستیتو روان پزشکی تهران واگذار شد در حال حاضر ، بیمارستان ها وکلینک های متعددی ، به ویژه در بخش خصوصی ، برای درمان بیماری های روانی وجوددارد .
2-1-7-اهداف بهداشتی روانی:
هدف کلی بهداشت روانی ،پیش گیری از وقوع بیماری های روانی است .ضمن اینکه به تشخیص و درمان نیز می دارد و از بازگشت بیماری نیزجلوگیری به عمل می آورد. بهداشت روانی به مقاوم سازی افراد ،بسیار اهمیت می دهد. چه کنیم تا افرادی مقاوم داشته باشیم که در برابر استرس ها و فشارهای محیطی دچار از هم پاشیدگی شخصیت نشوند؟ چگونه افراد را تربیت نماییم که از تجربیات خوددرس بگیرند و در جهت ایجاد یک محیط فردی و اجتماعی سالم و مناسب قدم بردارند؟ دربهداشت روانی،شخصیت هر فرد و الگوهای رفتاری و روانی او مورد توجه قرار می گیرند . زیرا افراد با شخصیت های متفاوتی که دارند در مقابل فشارهای عکس العمل های مختلفی از خود نشان می دهند. از آن جا که شکل گیری و فرایند اجتماعی شدن کودک در سال های ابتدایی و در خانواده صورت می گیرد ،بهداشت روانی نیز ، هدف کلی آن ساختن انسان های سالم با الگوهای رفتاری و روانی مناسب است ،برای خانواده و چگونگی برخورد والدین با کودک و به طور کلی برای سال های اولیه زندگی اهمیت زیادی قائل است . بهداشت روانی با اهداف آموزشی ،درمانی و پژوهشی ،می تواند به هدف کلی خود یعنی پیش گیری نائل آید .
1-هدف آموزشی : از طریق آموزش های رسمی و غیر رسمی عمومی گروهی می توان مردم را هدایت نمودو راههای پیش گیری از اختلالات را به آنها آموخت . بهداشت روانی می تواند به صورت انفرادی نیز آموزش داده شود . هم چنین از طریق کتاب های درسی را برای دانش آموزان و دانشجویان و هم چنین برای تمامی کسانی که به نحوی در اجتماعات آموزشی شرکت می نمایند، می تواند رهنمودهای مهمی را در جهت پیش گیری به همراه داشته باشد . رسانه های گروهی نیز نقش مهمی در ارتقای علم و آگاهی مردم در زمینه ی بهداشت روانی دارند . برنامه های آموزشی مرتبط با بهداشت روانی ،که از طریق روزنامه ها ، مجلات ،رادیو و تلویزیون در اختیار مردم قرار می گیرند ،یکی از اهداف مهم بهداشت روانی به شمار می روند.
2-هدف پژوهشی : بهداشت روانی از طریق به کارگیری نیروهای متخصص در زمینه ی پژوهش و تحقیق ،چه در زمینه ی علت یابی مشکلات روانی و رفتاری و چه در زمینه تشخیص اختلالات و هم چنین درمان آن ها به هدف پژوهشی خود تحقق می بخشد . پژوهش هایی که در زمینه ی سبب شناسی انجام می پذیرد می تواند راه های پیش گیری را برای محققان روشن سازد . مثلا اگر در یک امر پژوهشی، یافته های تحقیق نشان دادند که سخت¬گیری های افراطی والدین باعث وارد آمدن فشار بر کودکان می¬شود و بعضاً آن ها را به طرف اختلالات عادتی سوق می دهد. این روش تربیت از طرف متخصصان روشی مطرود و غیر صحیح اعلام خواهد شد و همین طور یافتن راه حل های مناسب برای از بین بردن پاره ای از مشکلات کودکان ،که از طریق کارهای پژوهشی انجام گرفته باشد می تواند والدین و به طور کلی تمامی افرادی که با کودکان سروکار دارند ،راهنمایی کند. جلب توجه والدین و به خصوص مادران به نکات و توصیه ها ، می تواند در حفظ سلامتی فرزاندانشان کاملا موثر باشد.
3-هدف درمانی : هدف از درمان ، بهبود اختلال و بیماری است . در عین حال،نقش پیش گیری نیز در آن نهفته است . درمان نه تنها رفع علامت های بیماری می پردازد بلکه به بیمار کمک می کند تا به زندگی ،خانواده و کار خود برگردد و از تبعات بیماری ای که ممکن است برای او و خانواده اش به وجود آید و لطمات فردی و اجتماعی به دنبال داشته باشد جلوگیری کند. در درمان بیماری های روانی باید هم به مسائل جسمانی و هم به مسائل روانی توجه شود تا بتوان تاثیر منفی آن ها را به حداقل رساند و یا به طورکلی از بین برد . آسیب زننده را ،حتی الامکان ،باید از محیط آن ها دور ساخت تا سلامت روان آن ها حفظ گردد. بعضی از بیماری های روانی ماهیت عودت پذیری دارند . ممکن است تحت عوامل و اوضاع خاصی دوباره برگردند . در این گونه موارد باید به درمان چند بعدی و چند جانبه اقدام کرد و به خانواده نیز،آموزش های لازم را ارائه داد نا از بازگشت احتمالی بیمار جلوگیری به عمل آید. تحقیقات نشان داده است که خانواده های بیماران ،وقتی آموزش می بینند که با بیمارشان در زمینه های مختلف چگونه رفتار نماید ،از علایم بازگشت بیماریتا حد قابل ملاحظه ای می کاهند.
2-1-8-عملکرد بهداشت روانی:
عملکرد بهداشت روانی درسه زمینه ی«پیش گیری» ،«درمان » و «بازتوانی» صورت می گیرد . بهداشت روانی در زمینه ی پیش گیری از وقوع بیماریها و همچنین شناخت عوامل بیماری زا و دادن آگاهی لازم به مردم و اصلاح محیط زندگی آنان اقدام می کند چنان چه اختلالی به وجود آمده باشد . درصدد یافتن راه های جلوگیری از بازگشت مجدد اختلال برمی آید . کمک به افراد ،تا توانایی های از دست رفته ی خود را به دست آوردند و فرد مفید و موثری شوند .نیز از عملکرد بهداشت روانی است . حال به عملکرد «پیش گیری » ،«درمان » و «توان بخشی » در بهداشت روانی می پردازیم .
2-1-8-1-الف) پیش گیری انواع آن:
1-پیش گیری سطح اول (اولیه ) 2-پیش گیری سطح دوم (ثانویه ) 3-پیش گیری سطح سوم (ثالث)
1-پیش گیری سطح اولیه: هدف،انجام کلیه اقداماتی است که از پیدایش مشکلات روانی و رفتاری جلوگیری به عمل می آورد . به عبارت دیگر هدف پیش گیری اولیه این است که چه کنیم و چه راههایی را در پیش گیریم که مبتلا به بیماری و یا مشکل روانی نشویم.2-پیش گیری سطح دوم (ثانویه ) :هدف این است که در صورت بروز اختلال،این اختلال باید فوری مشخص و شناخته شود تااقدامات لازم به عمل آید این مشکل وخیم تر نشود و یا شدت پیدا نکند. پس هدف پیش گیری سطح دوم،تشخیص و اقدام فوری و به موقع است تا عارضه ی ایجاد شده شدت نیابد.3-پیش گیری سطح سوم (ثالث):هدف این است که اقداماتی به عمل آیدتا در ضمن آن ،نه تنها اختلال ،بازگشت نداشته باشد بلکه تمامی کمک ها به فرد داده شود تا او بتواند از توانایی های باقی مانده اش حداکثر استفاده را ببرد. به عبارت دیگر ،در پیش گیری سطح سوم ،تمام اقدامات کمک های لازم به فرد و خانواده اش می شود تا بتواند از توانای های بالقوه ی خود،در جهت استقلال فردی استفاده کند و برای خود، خانواده و اجتماعیش فرد مفید و موثری باشد .مثلا کودکی که در اثر یک بیماری عفونی و یا آسیب مغزی دچار عقب ماندگی ذهنی شده است ،باید برایش اقدامات لازم آموزشی به عمل آید تا از توانایی های ذهنی باقی مانده اش به خوبی استفاده کند.
2-1-8-2-ب- درمان و انوع آن :
بیماری روانی نیز، هم چون بیماری های جسمانی،انواع مختلف دارد و هر بیماری درمان خاصی را می طلبد و دارای سبب شناسی خاص خود است . هم چنین درمان ان ها براساس نوع بیماری و تحت ضوابط خاصی اجرا می گردد. انوع درمان بیماری های روانی عبارتنداز :1-دارو درمانی 2- روان درمانی 3- محیط درمانی
1-دارو درمانی: بعضی از بیماری های روانی ،که شدت وخامت بیشتری دارند یا نوع علامت بیماری آن ها به گونه ای که با روش های غیر دارویی بهبود نمی یابند ،باید از دارواستفاده نمایند . از جمله در درمان افسردگی های شدید و اضطراب مزمن ،از داروها استفاده کنند.
2-روان درمانی:بعضی ازبیماران را می توان با آموزش روش جدید زندگی کردن بهبود بخشید : در یکی از روش های روان درمانی می توان با ارائه ی توصیه های مستقیم ،به بیمار آموخت که چگونه عادات غلط بیمار گونه ی خود را کنار بگذارد و عادات جدید را جانشین آن ها کند. به این روش درمانی «رفتار درمانی» می گویند . با این روش می توان انواع ترس های مرضی را از بین برد . رفتار درمانی انواع مختلف دارد . برای درمان هر بیماری با توجه به شناختی که روان درمانگر از شخصیت بیمار، ماهیت و وخامت بیماری دارد ،شاخه ای از رفتار درمانی را انتخاب و اعمال می کند. در روش روان کاوی ، که روش دیگری از روان درمانی است ، با پی بردن به ضمیر ناخودآگاه فرو و بازگرداندن او به دوران کودکی اش به علت بیماری پی می برد. در این روش هدف این است که به بیمار در مورد علت بیماری اش بینش داده شود وسپس راه جدیدی در زندگی برای تطبیق و سازگاری بیشتر و موثر تر آموخته شود تا خود در اثر تجربه ،موثر بودن آن ها را لمس نماید . امروزه دیده شده است که روش های رفتار درمانی سریع تر و مقرون به صرفه تر است تا روش های روان کاوی ، یکی دیگر از انواع « روان درمانی » روشی است به اسم شناخت درمانی ، که بطور مثال برای افراد افسرده پیش نهاد میشود . به عبارت دیگر ، چون درست فکر نکرده اند افسرده شده اند . براساس این اعتقاد باید طرز تفکر جدیدی زا به افراد افسرده اموخت ، چنانچه این بیماران بیاموزند که چگونه تفکر نمایند ( تفکر منطقی – مثبت ) دچار افسردگی نمی شوند . اگر خوب فکر کنند افسردگی از بین خواهد رفت در این روش ، نحوه ی تفکر منطقی وصحیح را به فرد افسرده می اموزند . در مورد اهمیت تفکر ، حضرت علی (ع) می فرمایند: «بهترین عبادت ، به کار انداختن نیروی تفکر وتعقل است» در زمینه ی درمان بیماری های روانی کودکان می توان به رایج ترین نوع آن ، یعنی بازی درمانی درمانی و گروه درمانی اشاره نمود -بازی درمانی : گاهی اوقات ، بعضی ازکودکان مشکل دار نمیتوانند به راحتی احساسات وعقاید خود رابیان نمایند در این روش به کودک فرصتی داده میشود که اولا به صورت آزاد به بازی بپردازد . ثانیا ، تضادهای عاطفی خود را به راحتی ضمن بازی عنوان نماید برون ریزی عاطفی در این نوع درمان ، نقش مهمی را بازی می نماید کودکان ضمن بازی کردن ممکن است صبحت کنند واحساسات وعقاید خود را بروز دهند وبا این که عکس العمل های رفتاری خود را در درباره ی اسباب بازی ها نشان دهند .آنان هیجان های مهار شده ، ( مثل خشم ،ترس ، پرخاشگری ) را هنگام بازی با اسباب بازیهای نان میدهند مثلا ممکن است دختر کوچکی که به تازگی دارای خواهر کوچکتر از خود شده است حالت خشم وعصبانیت خود را به صورت کندن موهای عروسک ویا جدا نمودن دست وپاهای او نشان دهد این روش بیش تر برای کودکان پیش¬دبستانی مورد استفاده قرار می¬گیرد تا کودکان سنین بالاتر .-گروه درمانی : برخی از کودکان مشکلاتی دارند که در جمع بهتر قابل حل است بعضی از رفتارهای نابهنجار کودکان ، که دربین کودکان ابراز میشود واز طرف گروه مورد تایید قرار نمیگیرد ، در جمع اصلاح می¬شود بعضی از کودکان مشکلاتی دارند که در جمع بهتر قابل حل است بعضی از رفتارهای نابهنجار کودکان، که در بین کودکان ابراز می¬شود واز طرف گروه مورد تایید قرار نمی¬گیرد درجمع اصلاح می¬شود . بعضی از کودکان خجالتی در گروه همسالان خود فرصتی برای ابراز وجود پیدا می¬کنند وگاهی احساسات وهیجانات واپس زده شده ی در گروه ، به طرف فرد خاصی جهت می¬یابد وابراز می¬گردد این برون ریزی عاطفی به یک تنش روانی ورفع اضطراب منتهی می-گردد.
3-محیط درمانی : گاهی برای درمان بیماری های روانی لازم است فرد در محیط زندگی خود ، تغییراتی ایجاد کند . این در صورتی است محیط اودارای عناصر آزار دهنده باشد وفرد با رفتن به محیط

Author: 92

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *