تعالی سازمانی

دانلود پایان نامه

است.
مزایای مدل تعالی سازمان:
• برخورداری این مدل از دیدگاه سیستماتیک و فراگیر
• مدیریت مبتنی بر فرآیندهای سازمانی
• توجّه ویژه به نتایج کسب شده توسط سازمان
• ارزیابی مبتنی بر واقعیّات
• مشارکت گسترده کارکنان
• شناسایی نقاط قوّت و زمینه‌های قابل بهبود
• ارائه تصویر واقعی از فعّالیّتهای سازمان
• تبادل تجربیّات درون و برون سازمانی با بکارگیری ابزار بهینه کاوی
• استفاده از رویکرد خود ارزیابی به منظور تعالی سازمان
(ملکی،ایزدی،۱۳۸۹)
همچنین مدلی که مبنای ارزیابی و اهدای جایزه های بهره وری و تعالی سازمانی در بخش صنعت و معدن ایران قرار گرفته است منطبق بر مدلEFQM است. جایزه ملّی تعالی سازمانی در بخش‌های ذیل اجرا می‌شود:
بخش ساخت و تولید
بخش خدمات
بخش سلامت
بخش آموزش
بخش عمومی
که بانک ها در بخش خدمات جای می گیرند.(بیک زاده،بهبودی،۱۳۸۸)
بازار رقابتی امروز دارای تغییرات سریع و زیادی در عرضه محصولات و خدمات متنوّع و با کیفیّت شده است که ریشه اصلی این تغییرات در نیازها و خواسته های مشتریان است . لذا سازمان ها و شرکت های تولیدی و خدماتی به منظور پاسخ گویی مطلوب به نیازهای فراوان ومتنوّع مشتریان و نیز موفّقیّت در بازار، مستمرًا تلاش می نمایند تا با بهره گیری از فنون مناسب و روزآمد همچون مدیریت کیفیّت فراگیر،جایزه کیفیّت مالکوم بالدریج۲،الگوی بنیاد اروپایی مدیریت کیفیّت و غیره به اهداف خود نائل شوند.الگوی تعالی سازمانی به منظور شناسایی میزان دستیابی سازمان ها به کیفیّت و عملکرد برتر و میزان رشد آگاهی آنها نسبت به اهمّیّت کیفیّت و تعالی عملکرد تحت یک قالب رقابتی به وجودآمده است . الگوی فوق در اکثر کشورهای اروپایی به عنوان چارچوب برتری سازمانی و مبنای اکثر جوایز ملّی یا محلّی کیفیّت مطرح است. دلیل اصلی اثربخشی الگوی تعالی اروپا استفاده گسترده ا ز آن به عنوان سیستم مدیریتی و رشد حاصله در زمینه خود ارزیابی سازمان ها ذکر شده است . این الگو یک چارچوب غیرتجویزی است واعتقاد بر این است که رویکردهای زیادی را برای دستیابی به برتری پایدار و بهبود مداوم داراست(ملکی،ایزدی،۱۳۸۹)
در دستگاههای اجرائی، عملکرد موضوع اصلی میباشد و مدیریت مؤثر بستگی به اندازهگیری، ارزیابی، برنامه ریزی و بهبود عملکرد سازمانی دارد. از این رو طی چند دهه گذشته تلاش های بسیاری برای تعریف شاخص هاوارائه الگوهایی در این خصوص صورت گرفته است به عقیده صاحبنظران، نظام ارزیابی بستر مناسبی را برای ارتقاء کیفیت خدمات و شفّافیّت عملکرد ایجاد میکند که با استقرار آن امکان درس گرفتن از اشتباهات فراهم میشود و ذخیره تجارب و حجم آموخته های سازمانی فزونی و درصد بروز اشتباهات کاهش می یابد. از این رو سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور در سال۱۳۸۱، آئین نامه ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرائی کشور را تصویب و مورّخ ۲۸/۱۰/۱۳۸۱ به کلیّه دستگاههای اجرایی کشور ابلاغ نمود.به منظورتشویق داده های صنعتی، کشاورزی، خدماتی دولتی و غیردولتی ودر راستای ارتقای سطح بهره وری به دولت اجازه داده شده است که جایزه ملّی بهره وری را با استفاده از الگوی تعالی سازمانی طرّاحی وتوسّط سازمان ملّی بهره وری ایران به واحدهای بهره ور در سطوح مختلف اهدا کند.
ذکر این نکته ضروری است که در ایران الگوی تعالی سازمانی با نام جایزه ملّی بهر ه وری وتعالی سازمانی شناخته شده و جا یزه مذکور توسّط موسسه مطالعات بهره وری و منابع انسانی اهدا می گردد .معیارهای الگوی تعالی سازمانی که مبنای ارزیابی یک سازمان قرار می گیرند، به دو دسته توانمند سازها ونتا یج تقسیم می شوند . (ملکی،ایزدی،۱۳۸۹)
مدلEFQMدر سال ۱۹۹۱ بعنوان مدل تعالی کسب و کار معرّفی گردید که در آن چارچوبی برای قضاوت و خود ارزیابی سازمانی و نهایتاً دریافت پاداش کیفیّت اروپایی ارائه شد، این اقدام در سال ۱۹۹۲ عملی گردید. این مدل نشان دهنده مزیّت های پایداری است که یک سازمان متعالی باید به آنها دست یابد. این مدل به سرعت مورد توجّه شرکت های اروپایی قرار گرفت و مشخّص شد که سازمانهای بخش عمومی و صنایع کوچک هم علاقه دارند از آن استفاده کنند.از میان سه مدل دمینگ۳ و مالکوم بالدریج ۴و EFQMکه از معروف ترین مدلهای تعالی سازمانی هستند مدلEFQMعمومیّت و استقبال بیشتری در سطح جهان یافته است.
EFQM یک چارچوب و الگوی خود ارزیابی است که موجب حرکت و هدایت فعّالیّتهای بهبود مستمر می‌گردد.
توجّه داشته باشید EFQM :
یک استاندارد مدیریت کیفیّت نیست
یک ابزار ممیزی نیست
مدل تعالی سازمانی به عنوان چارچوبی برای خودارزیابی سازمانی گسترش یافته و سازمان هایی که روی بهبود مستمر تمرکز دارند از این فرآیند به عنوان ابزاری توانمند برای نیل به این مقصود بهره جسته اند.

اعضای کمیته مرکزی EFQMاز مدیران عامل شرکت های اروپایی هستند که برای چهار سال انتخاب
می شوند. کمیته اجرائی نیز مرکّب از ۲۰ عضو از همان سازمانها بوده که نه تنها بعنوان نماینده تام الاختیار در زمینه کیفیّت جامع انجام وظیفه می نمایند ،بلکه گزارشات لازم را به کمیته مرکزی ارائه می نمایند. اعضای کمیته اجرائیEFQMدر واقع نقش هدایت گر و پشتیبانی کننده استراتژیهای طرحهای عملیّاتی کسب و کار، نظارت بر پیشرفت طرحها و نهایتاً تدوین جهت کلّی مناسب برای تحقّق اهدا ف این سازمانها را به عهده دارند. در حال حاضر ۱۹ کشور ار
وپایی باEFQMمشارکت می نمایند.(سومی ۵،۲۰۰۸)
مدل تعالی ؛ ساختار مدیریتی است که با تکیه براصول و مفاهیم اساسی و توجّه داشتن به معیارهای اصلی مدیریت کیفیّت فراگیر و سیستم خودارزیابی موجبات پیشرفت و بهسازی را فراهم میکند.مدل تعالی؛ ابزاری جهت سنجش میزان استقرار سیستمها در سازمان و خودارزیابی و راهنمایی است که مسیر فعّالیّت مدیران را برای بهبود عملکرد شناسایی و تعیین میکند . بنابراین پیام کلیدی مدل تعالی متّکی بر پاسخ دادن به دو سؤال است که چگونه این مدل بعنوان یک ساختار مدیریتی مناسب و منطقی شناسایی میشود و چه کسانی می توانند در این زنجیره ارتباط و تعاملات نقش اساسی را ایفا کند. سطح اول این مدل اهداف کلّی و در سطح بعدی اهداف کلّی به درجات و مقیاس های کمّی و قابل اندازه گیری تجزیه و تبدیل میشوند. (سومی،۲۰۰۸)
از طرفی دیگر مدل تعالی سازمانی در شرایطی در ایران مطرح می شود که در جهان بیش از ۷۰ مدل سرآمدی ملی و ۹۰ جایزه کیفیّت وجود دارد که عموماً بهره گرفته از مدل های EFQM و بالدریج بوده و بسوی یکدیگر همگرا شده اند . گویا زبان رقابت در همه جای دنیا یکی است که مؤسّسات اقتصادی را از آموختن الفبای مدیریت فراگیر سازمان گریزی نیست.لزوم رقابت پذیرشدن بخش صنعت و معدن با رویکرد جهانی و توسعه مشارکت ها و ادغام های صنعتی با جهان برای امکان دستیابی به بازار جهانی و ایجاد اعتبار جهانی برای این بخش باعث شد که در وزارت صنایع و معادن طرّاحی مدلی جهانی مورد توجّه و اقدام قرار گیرد مدلهایی که چندین سال بود جوامع صنعتی جهانی آنها را پذیرفته و دنبال کرده بودند. بالا رفتن سطح رقابت در بانک ها و مؤسّسات مالی و اعتباری در دنیا و حسّاس بودن مشتریان این بنگاهها ، ضرورت تدوین برنامه های مورد اشاره در این بخش را دو چندان کرده است (نجمی و همکاران، ۱۳۸۸،ص۱۸).
۱-۳ اهمّیت و ضرورت تحقیق
بهبود مستمر عملکرد سازمان‌ها، نیروی عظیم هم‌افزایی ایجاد می‌کند که این نیروها می‌تواند پشتیبان برنامه رشد و توسعه و ایجاد فرصت‌های تعالی سازمانی شود. دولت‌ها و سازمان‌ها و مؤسّسات تلاش جلوبرنده‌ای را در این مورد اعمال می‌کنند. بدون بررسی و کسب آگاهی از میزان پیشرفت و دستیابی به اهداف و بدون شناسایی چالشهای پیش روی سازمان و کسب بازخور و اطّلاع از میزان اجرا ی سیاستهای تدوین شده و شناسایی مواردی که به بهبود جدّی نیاز دارند، بهبود مستمر عملکرد میسّر نخواهد شد. تمامی موارد مذکور بدون اندازه‌گیری و ارزیابی امکان‌پذیر نیست.(توکّلی،بهشتی پور،۱۳۹۰،ص۱۴)
امروزه نقش و تأثیر مدلهای سرآمدی در ارتقاء کیفیّت و بهبود عملکرد سازمانها دیگر نیازی به اثبات ندارد، زیرا نتایجی را که جایزه دمینگ در پیشرفت صنایع ژاپنی ها، جایزه مالکوم بالدریج در بهبود شرکتهای آمریکایی و جایزه کیفیّت اروپا در رقابت پذیری شرکت ها و سازمان های اروپایی بر جای گذاشته است و همچنین فراگیری و گسترش استفاده از این مدل ها در سایر کشورها واضح ترین نشان و
بی تردیدترین دلیل برای اثربخشی و تأثیرات شگرف این مدلهاست.جلب رضایت روزافزون مشتری به عنوان هدف نهایی همه سازمانها مسیری را ایجاد کرده که باید همگام با دانش روز و استفاده از موثّرترین ابزارها و مهمتر از همه فکر و اندیشه متعالی در آن گام نهاد. شاید بتوان جمله کلیشه ای(کیفیّت مسابقه ای است بدون خط پایان) را دارای نیم نگاهی به واژه سرآمدی دانست وبه متعالی بودن ربط داد.هر سازمان باید متعالی بیندیشد، متعالی شود و سرآمد بماند، برای متعالی شدن هر سازمان باید از خود شروع کند.باید بیندیشد و بسنجد که چقدر در مسیر تعالی قرار دارد و چه راهی پیش روی سازمان است، برای این منظور باید عملکرد خود را ارزیابی کرده و نقاط قوّت و فرصت را شناسایی کند.در مورد تعالی میتوان گفت که تعالی مسیری بی انتهاست و سازمانهایی که در این مسیر گام بر می دارند با بهره گیری از مدلهای تعالی و مقایسه عملکرد خود با دیگران و الگو برداری از تجارب خوب سازمانهای الگو همواره سعی در بهبود عملکرد خود دارند. امروزه شاهد تغییر فضای کسب و کار از محیط حمایتی به محیط رقابتی هستیم و در چنین محیطی سازمانها برای بقاء و کسب مؤفّقیّت پایدار نیازمند مدیریت مدبّرانه منابع می باشند، مدل های تعالی سازمانی در این راستا با الگو برداری از شرکتهای مؤفّق در دنیا توانسته اند چهارچوب منابعی را برای مدیریت سازمان ها در محیط رقابتی ارائه نمایند. از جمله این مدل ها ، مدل ارائه شده از سوی بنیاد مدیریت کیفیّت اروپا است که در شرکت های بسیاری در جهان از آن به عنوان یک الگوی مناسب برای راهبری کسب و کار خود استفاده می نمایند و در دیگر کشورها نیز از آن استقبال خوبی به عمل آمده است (توماس۱ و همکاران، ۲۰۰۸).
بطور کلی این مدل می آموزد که برتری سازمان ها یک برداشت تئوریک و نظری نیست بلکه بدست آوردن نتایج ملموس و قابل مشاهده است که مبتنی بر شواهد بوده و پایداری و دوام داشته باشد.یک سازمان زمانی می تواند به برتری دست یابد که توجّه خود را به تمامی ابعاد معطوف دارد (رویتر و همکاران، ۲۰۰۷).
پیاده سازی مدل تعالی از این نظر برای سازمان ها ضروری می باشد که دارای فوایدی همچون موارد زیر می باشد: (مه پیکر،۱۳۸۲،ص۱۶)
-سازمان ها و بنگاه ها با استفاده از این ابزار می توانند از طریق خودارزیابی که به صورت دوره ای به اجرا می گذارند، به نقاط قوّت و زمینه های قابل بهبودخود دست یابند.
-با اجرا
ی مدل در سطح فراگیر،امکان مقایسه میان سازمان ها و بنگاههای مشابه و هم تراز فراهم می شود. این مدل می تواند شاخصهای کیفی و محتوایی سازمان ها را در قالب یک سیستم امتیازدهی به شاخصهای کمّی تبدیل نماید و به راحتی انجام مقایسه بین سازمان ها را امکان پذیر سازد.
-سازمان ها و بنگاهها الزاماً در تمامی ابعاد نمی توانند به برتری دست یابند ولی در برخی زمینه ها و فرایندها به حدی از رشد می رسند که می توانند الگو و سرمشقی برای سایرین باشند. برگزار کنندگان مدل می توانند این امکان را فراهم سازند تا بهترین تجارت و موفّق ترین فرایند ها، شناسایی شده و در اختیار سایرین قرار گیرد.(مه پیکر،۱۳۸۲،ص۱۶)
-مبنایی برای ایجاد زبان و تفکّر مشترک در تمامی ابعاد سازمان و در همه حوزه های عملکرد ایجاد نموده و چارچوبی برای درک وضعیّت اقدامات انجام شده،حذف دوباره کاریها و تشخیص انحرافات بوده و ساختاری برای سیستم مدیریتی سازمان می باشد.(همایونفر،۱۳۸۲،ص۳۰)
مدلهای سرآمدی (تعالی) کسب و کار،پاسخی به این سؤال است که سازمان برتر چگونه سازمانی است؟چه مفاهیم و اهدافی را دنبال می کند؟و معیارهایی که به رفتارهای آن حاکم است، چیستند؟
به جز دمینگ و بالدریج،EFQM عمومیّت و استقبال بیشتری در سطح جهان یافته است و الگویی برای بسیاری از کشورهای جهان است و در بسیاری از کشورها با ایده گیری از این مدل ها به مؤفّقیّت دست یافته اند.این مدل(EFQM)،الگویی از یک سازمان را ارائه می کند که در ایده و عمل، سرآمد سازمان های دیگر بوده و نشان می دهد برای رشد و سرآمدی ،چه تغییراتی باید در سازمان انجام شود.
دلایل متعددی که باعث می شود مدل سرآمدی کسب و کار ((EFQM اهمیّت بیشتری برای صنایع و سازمانهای پیشتاز کشور ما داشته باشد، به قرار زیر است:(همایونفر،۱۳۸۲،ص۳۸)
۱)تحقیقات نشان می دهد که این مدل در جهان ، بیش از دیگر مدل ها به عنوان مدل مرجع جوایز ملی انتخاب شده است.
۲)از آنجا که این مدل در اکثر کشورهای اروپایی به عنوان مدل مرجع انتخاب شده است،امکان الگوبرداری از طیف وسیعی از سازمان ها در کشورهای مختلف اروپایی با شرایط و ویژگی های متفاوت وجود دارد و امکان مراجعه و بازدید از سازمان ها در کشور های سرآمد یا سازمان هایی که برای رسیدن به آن کوشیده اند در برخی از کشورها مثل ترکیه برای متخصّصین کشور ما آسان تر است.
۳)روابط کشور ما با بعضی کشورهای اروپایی، عموما روابط خوبی بوده و امکان انتقال دانش و استفاده مستقیم از خبرگان این مدل را برای سازمان های ایرانی فراهم می کند.
۴)دیدگاه سیستماتی

Author: mitra4--javid

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *