منابع پایان نامه ارشد با موضوع برنامه ریزی، نظام آموزشی، آموزش و پرورش، نیروی انسانی

حاکم بر جامعه، در حوزه ی آموزش و پرورش، آن چنان سیاست گزینی و هدف گذاری می کنند و آن چنان در تعیین و تشخیص و فراهم کردن زمینه های تأمین منابع و امکانات می کوشند که بتوانند با اثر بخش ترین راه ها و روش های ممکن، نیازهای تعلیم و تربیت کشور را برطرف نمایند.
نیازها در دنیای دانش محورامروز بسیار گسترده، مسائل آموزشی و پرورشی بسیار فراوان و پیچیده و راه حل ها و راهبردها در سایه ی پژوهش ها و تجربه ها بسیار گوناگون اند. بنابراین می توان گفت برنامه ریزی آموزشی هنر شناخت درست، انتخاب درست و تدوین نظامی درست برای همه ی مؤلفه های دست در کار تربیت است. به عبارتی بسیار ساده، مفهوم برنامه ریزی آموزشی تبیین و تعریف، نظام مندی، توالی و زمانبندی کارهایی است که در حوزه ی آموزش و پرورش ودر جهت تحقق هدف ها باید انجام بشود(رئیس دانا و همکاران، ۱۳۹۰).
۲-۱۴-۲) تعاریف برنامه ریزی آموزشی:
ساده ترین تعریف برای برنامه ریزی آموزشی تعریفی است که یونسکو(۱۹۸۸) ارائه داده است و آن
عبارت است از: تهیه و تدوین برنامه برای آموزش در گستره ای مشخص، زمانی معین، سطحی خاص برای رسیدن به تمامیت و مقاصد آموزشی گوناگون. به تعبیر یونسکو برنامه ریزی آموزشی« اقدامی علمی و منطقی برای حل مسائل آموزشی است»( رئیس دانا و همکاران، ۱۳۹۰).
برنامه ریزی آموزشی از چارچوب مشخص برنامه ریزی تبعیت می کند؛ یعنی عملی فرایندی است و طی مراحلی مستمر و منظم با توجه به فلسفه ی کلی آموزش و پرورش به تعیین نیازها، اولویت ها، فرصت ها، منابع، امکانات و محدودیت ها و تهدیدها می پردازد؛ بر آن مبنا هدف های غایی و مقاصد کلی را تعیین می نماید و یا بر مبنای هدف ها و نیازهای تعیین شده از قبل، فعالیت های دست یابی به هدف ها را سازماندهی می کند؛ سپس با بهره گیری از روش ها و راهبردهای مؤثر و کارا به تهیه و تدوین برنامه می‌پردازد. قلمرو برنامه ریزی آموزشی وسیع است و از حوزه های خرد تا کلان را شامل می شود.
( مهرمحمدی،۱۳۸۰) می نویسد: قلمرو برنامه ریزی آموزشی معطوف به وضع شاخص ها و هدف های کمی برای نظام آموزشی در سطوح متفاوت از خرد تا کلان و ارزیابی تحقق آن از نظر کمیت هاست همچنین کومبز۳۰(۱۹۷۰) برنامه ریزی آموزشی را کاربرد منظم روش های تحلیلی درباره ی هر یک از اجزای نظام آموزشی به منظور استقرار یک نظام آموزشی کارآمد تعریف می کند. این تعریف گفته شده است که اولین تعریف دقیق و علمی از برنامه ریزی آموزشی بوده است که در اولین کتاب کومبز در همین موضوع با عنوان « برنامه ریزی آموزشی چیست؟» ارائه شده است(مشایخ،۱۳۸۰).
آدامز۳۱(۱۹۷۰)، براساس ادبیات انتشار یافته در مقوله ی برنامه ریزی آموزشی یک بررسی تطبیقی در مقیاس بین المللی انجام داده و تعاریفی را به شرح زیر استخراج کرده است:
« برنامه ریزی یک فرایند انتخاب عقلایی- فنی است.»
این تعریفی است که سازمان همکاری های اقتصادی توسعه، در سال۱۹۶۲ میلادی به دست داده است.
« برنامه ریزی یک راهبرد تصمیم گیری و کنترل شده به وسیله سیاست و اعمال قدرت است.» این تعریف توسط ویلر۳۲ در سال ۱۹۸۰ مطرح شده است.
«برنامه ریزی عبارت است از تعامل و فراعمل بر مبنای تصمیم‌هایی که حاصل گفت و شنود است.» این تعریف در سال ۱۹۷۳ توسط فریدمن۳۳ ارائه شده است.
برنامه ریزی تهیه ی نقشه هایی از زمان، فضا و علیت ها در جایگاه های جدید است. این تعریف نیز در سال ۱۹۸۵ توسط اینبر۳۴ به دست داده شده است.
« برنامه ریزی یک فرایند آموزشی یا یادگیری اجتماعی است.» این تعریف نیز از فریدمن(۱۹۸۴) است.
شپرد۳۵(۲۰۱۰) از قول دیویس۳۶( ۱۹۹۴) می نویسد: برنامه ریزی عبارت است از تهیه و تدوین هدف‌های واضح و روشن، طراحی راهبردهای کارآمد و اثر بخش به منظور دست یابی به هدف های منبعث از نیازهای پیچیده ی فردا( رئیس دانا و همکاران، ۱۳۹۰).
اما آیت اللهی(۱۳۷۷) می گوید: خود آدامز برنامه ریزی را تلاشی برای برآورد پیشاپیش چگونگی تحقق هدف ها تعریف کرده است.
۲-۱۵) کارایی:
امروزه ضرورت و نقش دورهِ آموزش و پرورش ابتدایی را فقط در توسعه مهارت ها و قابلیت‌های شناختی به طور اعم و آموزش و آماده کردن کودکان برای ورود به مدارج تحصیلی بالاتر خلاصه نمی‌کنند، بلکه آن را به طور اخص عامل و اساس هرگونه تحول آغازین در عرصه رشد و توسعه اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی می‌دانند. لذا مجامع بین المللی بر ضرورت دسترسی به آموزش ابتدایی همگانی تأکید دارند. بنا بر گزارش یونیسف(۲۰۰۵) علیرغم تلاش های ملی وبین المللی فراوانی که در جهان برای دسترسی همه‌ی افراد واجب التعلیم گروه سنی دوره ابتدایی صورت می گیرد اما هم چنان ۱۱۵ میلیون کودک در جهان خارج از مدرسه بوده و به آموزش و پرورش دسترسی ندارند(یونیسف، ۲۰۰۵).
از طرفی در چند سال گذشته، سازمان بین المللی برنامه ریزی آموزشی (۱۹۸۹) اعلام نموده است کیفیت آموزشی به طور جدی و عملاً در تمام کشورهای در حال توسعه ودر بسیاری از کشورهای صنعتی زیر سؤال رفته است. فقط والدین، معلمان و کارفرمایان نیستند که از پایین آمدن استانداردهای آموزشی سخن می‌گویند، بلکه مدیران، برنامه ریزان و سیاستمداران نیز از این وضعیت گله دارند و نیاز به بهبود را گوشزد می‌کنند(عزیززاده و همکاران، ۱۳۷۴).
لذا این عبارت به خوبی بیان گر اهمیت مطالعه در خصوص کارایی نظام های آموزشی است و نشان می‌دهد که این موضوع به صورت یک مسئله جهانی مطرح است. انجام تحقیقات مستمر در خصوص کارایی نظام های آموزشی و تعریف شاخص های مناسب برای انجام این پژوهش ها و اطلاع از تعداد دانش آموزانی که یک دوره ی تحصیلی را با موفقیت به پایان می رسانند و نیز تعدادی که در هر سال تحصیلی از نظام آموزشی خارج می شوند و به اصطلاح ترک تحصیل می کنند، برنامه ریزان را قادرمی سازد که برخی از تنگناهای موجود را در رسیدن به اهداف آموزشی و پرورشی شناسایی کنند و با بررسی علل و عوامل، نسبت به برطرف کردن آن ها اقدام کنند. ونیز این امکان را به وجود می آورد که مدیران و سیاست گذاران آموزشی بتوانند وضعیت مدارس یا مناطق آموزشی را در سال های مختلف با یکدیگر مورد مقایسه قرار دهند.
۲-۱۵-۱)معنی ومفهوم کارایی:
واژه لغوی کارایی به معنای به منصه ظهور رسیدن است. از لحاظ تاریخی صفات کار یا عملی بوده است که در طی آن پاره ای استعدادهای بالقوه به بالفعل تبدیل شده، به لحاظ تاریخی لغت کارایی حداقل از زمان آدام اسمیت، پدر علم اقتصاد مورد توجه اقتصاددانان قرار گرفته است. برخی کارایی را به کیفیت بهتر معنی کرده اند. از آن جا که مفهوم کارایی مفهومی نسبی است شاید بهتر باشد آن را شاخص شناسایی عملکرد مطلوب از بین چند عملکرد مشاهده شده معرفی کرد علاوه برآن با توجه به این که عملکرد کلی یک تولید کننده اجزاء مختلف دارد، شایسته است که متناسب با هر جزء شاخص مناسب کارایی آن جزء نیز تعریف شود. در مفهوم جدید کارایی به معنی تلف نکردن منابع است که از نسبت ستانده به کل نهاده به دست می‌آید(آبی، ۱۳۸۶).
۲-۱۵-۲) تعاریف کارایی:
الف) هارینگتون۳۷ (۱۹۱۲)، کارایی را انجام کار به بهترین وجه و طریق ممکن می داند. وی معتقداست که کارایی به بهترین طریق به وسیله فرد حائز شرایط در بهترین محل ودر مناسب ترین وقت. کارایی یعنی شرایط آسودگی آور برای کارگران چه به طور فردی و چه به طور دسته جمعی نه فقط برای کارفرمایان، بلکه برای شرکت ها و بالاخره برای تمام کشور. با این وجود ب) مولینز۳۸(۱۹۹۰) در یک جمله بسیار کوتاه، کارایی را «انجام دادن صحیح کار» تعریف کرده است. ولی ج) ژوزف پروکوپینکو۳۹(۱۹۸۷)، در کتاب خود تحت عنوان« مدیریت بهره وری» از کارایی تعریف کاملتری را ارائه داده و می گوید کارایی، تولید کالاهایی با کیفیت بالا ودر کوتاه ترین زمان ممکن است(آذربایجانی، ۱۳۸۶).
اما بازرگان(۱۳۸۸) بیان می دارد که کارایی یک مفهوم اقتصادی است که ابتدا در فعالیت های مهندسی مطرح شده است و تعریف اولیه ای که از کارایی در فرآیندهای تولید صنعتی به عمل آمده، عبارت بوده است از بیشینه(ماکزیمم) کردن ترکیبی مطلوب از عوامل برون داد(اثربخشی) برای سطح معینی از درون داد(هزینه). به تعبیر دیگر، کمینه( مینیمم) کردن درون داد برای دستیابی به ترکیب مطلوب برون داد. از این تعریف باید به این نکته پی ببریم که مفهوم اثر بخشی( این که تا چه اندازه برون دادهای مطلوب حاصل شده اند) در درون مفهوم کارایی( اثر بخشی به نسبت هزینه) واقع شده است.
با توجه به این تعریف، وقتی به نشانگرهای درون داد، فرایند و پیامد توجه می شود منظور ارزیابی کارایی است. اما وقتی به نشانگرهای برون داد نهایی یا برون داد واسطه ای توجه می شود منظور اثر بخشی است. به عبارت دیگر منظور از ارزیابی کارایی آموزشی قضاوت در باره آن است که برای سطح مطلوب برون داد (دانش آموخته، آثار علمی، خدمات تخصصی)، چه حداقلی از درون داد( ویژگی های یادگیرنده، ویژگی‌های معلم، بودجه و…) و فرآیند (یاددهی- یادگیری و…) کفایت می‌کند. براین اساس، با توجه به مفهوم کارایی آموزشی، می‌توان به این سؤال پاسخ داد که چگونه برای میزان معینی از ویژگی های عوامل درون داد نظام آموزشی نتایج بیشتر یا بهتری از نظام آموزشی به دست آورد؟ از طرف دیگر، به کمک مفهوم اثر بخشی به این سؤال پاسخ داده می شود که تا چه اندازه برون داد نظام آموزشی از مطلوبیت مورد نظر برخوردار است؟( بازرگان، ۱۳۸۸).
۲-۱۶)بهره وری:
آژانس بهره وری اروپا، بهره وری را چنین تعریف می کند: بهره وری درجه استفاده مؤثر از هر یک از عوامل تولید است و بهره وری یک دیدگاه فکری است که همواره سعی دارد آن چه را که در حال حاضر موجود است بهبود بخشد. بهره وری مبتنی بر این عقیده است که انسان می تواند کارها و وظایفش را هر روز بهتر از دیروز به انجام برساند. مرکز بهره وری ژاپن نیز در خصوص بهره وری می گوید: هدف از بهبود بهره وری عبارت است از به حداکثر رسانیدن استفاده از منابع، نیروی انسانی، تسهیلات و… به طریقه علمی با کاهش هزینه های تولید گسترش بازارها، افزایش اشتغال، کوشش برای افزایش دستمزدهای واقعی و بهبود معیارهای زندگی آن گونه که به نفع کارکنان، مدیران و مصرف کننده باشد(حکیمی پور، ۱۳۷۲).
به طور کلی باتوجه به تعاریف کارایی و بهره وری که بدان ها اشاره شد می توان چنین دریافت که دو مفهوم بسیار به هم نزدیکند وتعاریف در این دوموضوع مشابه اند.در نهایت می توان به تعبیر (عمادزاده،۱۳۷۴) از بهره وری رسید که عبارتست از نسبتی که بین محصول به دست آمده و نهاده به کاررفته وجود دارد. این نسبت، معیاری برای ارزیابی کارایی نهاده هاست. یعنی بهره وری باعث افزایش در تولید واقعی و کاراترساختن

Author: admin2

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *