پایان نامه با واژگان کلیدی استنباط کلامی، قرآن کریم، ادله قرآنی، علوم قرآن

یاأَیُّهَا الْعَزِیزُ مَسَّنا وَأَهْلَنَا الضُّرُّ وَ جِئْنا بِبِضاعَهٍ مُزْجاهٍ
فَأَوْفِ لَنَا الْکَیْلَ وَ تَصَدَّقْ عَلَیْنا إِنَّ اللَّهَ یَجْزِی الْمُتَصَدِّقِین
این ناچیز پیشکشی باد به محضر مطهر چهارده معصوم(علیهم السلام)
چکیده
قصص قرآن کریم از دیرباز مورد توجه مفسران، محدثان و دانشمندان علوم قرآنی بوده و از ابعاد گوناگون پژوهش‏های متنوعی با رویکردهای تاریخی، جغرافیایی، زیبایی شناسی و اعجاز بیانی در این موضوع سامان یافته است. در این میان بعد کلامی آن به ویژه در مسائل کلامی امامت کمتر مورد توجه قرار گرفته است که حجم بسیار آیات قصص، هدفمندی قرآن در بیان قصص و جدایی ناپذیری سنت های الهی از قصص قرآن، تناسب معنایی آیات قصص و غیر قصص به ویژه در موضوع امامت و استنباط کلامی مباحث امامت از قصص قرآن در روایات پیامبر و ائمه اطهار(ع)، اصحاب ایشان، و آراء تفسیری دانشمندان امامیه و اهل سنت ضرورت پژوهش در این زمینه را نمایان می سازد.
لذا این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی و شیوه تحقیق کتابخانه‏ا‏ی در منابع روایی، تفسیری، کلامی و علوم قرآنی فریقین سامان یافته، در تبیین و تنقیح قلمرو استنباط کلامی در نظر دارد که بر اساس ظهور و سیاق آیات قصص و روایات کلامی پیامبر اکرم و ائمه اطهار(ع) در باب قصص قرآن، و با بررسی آراء کلامی متکلمان، مفسران و محدثان إمامی از قصص قرآن در موضوع امامت، میزان و درجه کارآمدی تمسک به کتاب الهی در استنباط کلامی از قصص قرآن در حوزه امامت و در نهایت جایگاه ویژه استناد به قصص قرآن در اثبات مباحث کلامی امامت را به عنوان یکی از شیوه های کارآمد کلامی نشان دهد.
ضرورت وجود خلیفه و امام در زمین تا روز قیامت، شروط امامت(اعم از اختصاص تعیین امام به خداوند، وجوب نص بر امام، علم و شجاعت از شروط خلافت و امامت، عصمت، صدور معجزه، محدَّث بودن)، وجود صفات خداوند در امام، تقدم وجود خلیفه بر دیگران، هدایت به امر از شؤون امامت، امکان تصدی مقام امامت در کودکی، رجعت، توسل، تبرک جستن به اولیاء و آثار ایشان، زیارت معصومان(ع) و شفاعت مهمترین مباحث کلامی امامت در استنباط از قصص قرآن مى‏باشد. افزون بر اینکه پنهانی بودن ماجرای ولادت امام عصر(ع)، تصدی مقام امامت در کودکی، غیبت، طول عمر، بقاء بر شباب، صدور معجزه، حکومت عدل جهانی و آداب انتظار از مهمترین مباحث کلامی مهدویت در قصص قرآن بشمار مى‏رود. بررسی مبانی عمومی در استنباط از قرآن و نیز مبانی تخصصی در استنباط کلامی از قصص قرآن از دیگر مباحث این نوشتار بشمار می رود.
واژگان کلیدی: قصص قرآن، امامت، مهدویت، روایات تفسیری، استنباط کلامی و تفسیر کلامی
الها! تورا سپاس
که در خیمه سبز ربوبیّت خویش بارم دادی؛
جانم را به جرعه هایی از سلسبیل کلامت جلا بخشیدی؛
و دیدگانم را به صفحه هایی از زلال معرفتت گشودی.
یاریم کن تا:
زحمات بی دریغ و مشفقانه اساتید بزرگوار: جناب حجه الاسلام و المسلمین آقای دکتر محمد حسن رستمی(استاد محترم راهنما)، جناب حجه الاسلام و المسلمین آقای حسن نقی‌زاده و جناب حجه الاسلام و المسلمین آقای دکتر سید محمد امام زاده(استادان محترم مشاور) و همه استادان و مسئولان تلاشگر عرصه قرآن را که در حیات علمی اینجانب مؤثر بوده اند، قدر شناسم؛
و بردباری ها و یاری های خانواده عزیز را در تحمل دشواری های این مسیر ارج نهم.
فهرست:
کلیات………………………………………………………………………………………………………………………… ۱۰
۱- تعریف مسأله و تبیین موضوع………………………………………………………………………………. ۱۰
۲- ضرورت تحقیق و هدف………………………………………………………………………………………. ۱۲
۳- پرسش‌های اساسی تحقیق……………………………………………………………………………………. ۱۲
۴- فرضیه‌ها یا پاسخ‌های احتمالی تحقیق…………………………………………………………………….. ۱۳
۵- پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………………………………… ۱۴
۶- جنبه جدید بودن و نوآوری طرح………………………………………………………………………….. ۱۷
۷- روش انجام تحقیق……………………………………………………………………………………………… ۱۷
۸- ساختار و بدنه اصلی تحقیق…………………………………………………………………………………. ۱۸
تعاریف………………………………………………………………………………………………………………………. ۱۸
۱- مبانی تفسیر قرآن………………………………………………………………………………………………… ۱۸
۲- مفهوم استنباط…………………………………………………………………………………………………….. ۱۹
۳- تمثیل………………………………………………………………………………………………………………… ۲۰
۴- سنت‏ها‌‏ی الهی……………………………………………………………………………………………………. ۲۱
۵- قصه………………………………………………………………………………………………………………….. ۲۲
فصل اول: مبانی عمومی در استنباط از قرآن و مبانی تخصصی در استنباط کلامی از قصص قرآن
۱-۱- مبانی عام یا پیش فرضهای استنباط از قرآن………………………………………………………… ۲۵
۱-۱-۱- نص و قرائت واحد قرآن………………………………………………………………………….. ۲۵
۱-۱-۲- قابل فهم بودن قرآن و جواز تفسیر آن……………………………………………………….. ۲۸
۱-۱-۳- حجیت ظواهر قرآن…………………………………………………………………………………. ۳۰
۱-۱-۳-۱- تعریف حجت و معنای حجیت در علم اصول…………………………………….. ۳۱
۱-۱-۳-۲- ظاهر و نص……………………………………………………………………………………. ۳۱
۱-۱-۳-۳- دلیل حجیّت ظواهر…………………………………………………………………………. ۳۲
۱-۱-۴- ساختار چند معنایی قرآن کریم…………………………………………………………………. ۳۳
۱-۱-۵- انسجام و پیوستگی آیات قرآن کریم………………………………………………………….. ۳۴
۱-۱-۵-۱- ادله قرآنی………………………………………………………………………………………. ۳۵
۱-۱-۵-۱-۱- آیه نفی اختلاف در قرآن………………………………………………………….. ۳۵
۱-۱-۵-۱-۲- آیه “اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدیثِ کِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِیَ..”……………………….. ۳۶
۱-۱-۵-۱-۳- طبقه بندی آیات محکم و آیات متشابه……………………………………….. ۳۷
۱-۱-۵-۲- ادله روایی………………………………………………………………………………………. ۳۷
۱-۱-۶- جاودانگی قرآن کریم……………………………………………………………………………….. ۳۸
۱-۱-۶-۱- ادله قرآنی………………………………………………………………………………………. ۳۹
۱-۱-۶-۱-۱- آیات جهان‏شمولی قرآن……………………………………………………………. ۳۹
۱-۱-۶-۱-۲- انطباق بر فطرت………………………………………………………………………. ۴۰
۱-۱-۶-۲- ادله روایی………………………………………………………………………………………. ۴۰
۱-۲- مبانی خاص یا پیش فرضهای استنباط کلامی از قصص قرآن………………………………… ۴۱
۱-۲-۱- حقانیت قصص قرآن……………………………………………………………………………….. ۴۱
۱-۲-۱-۱- پیشینه غیرحقیقی دانستن قصص قرآن……………………………………………….. ۴۳
۱-۲-۱-۲- نقد و بررسى‏ غیر حقیقی دانستن قصص قرآن…………………………………….. ۴۶
۱-۲-۱-۳- آیات بیانگر حقانیت قصص قرآن………………………………………………………. ۴۸
۱-۲-۱-۳-۱- تصریح به حق بودن قصص قرآن………………………………………………. ۴۸
۱-۲-۱-۳-۲- تعبیر به نبأ………………………………………………………………………………. ۴۹
۱-۲-۱-۳-۳- تصریح به جزئیاتی چون موقعیت، زمان و مکان قصه…………………… ۵۰
۱-۲-۱-۳-۴- تأیید و یا عدم انکار تحقق برخی از قصص از ناحیه افراد مطلع…….. ۵۲
۱-۲-۱-۳-۵- تصریح قرآن به تمثیل در موارد خاص……………………………………….. ۵۵
۱-۲-۱-۴- شبهه اقتباس قصص قرآن از مصادر یهودی و نصرانی………………………….. ۵۸
۱-۲-۲- هدفمند بودن قصص قرآن……………………………………………………………………….. ۶۱
۱-۲-۲-۱- اغراض قصه گویی در قرآن……………………………………………………………… ۶۲
۱-۲-۲-۲- تبیین آموزه‌های امامت…………………………………………………………………….. ۶۴
۱-۲-۳- ارتباط امامت با نبوت در عرصه وصایت، خلافت و وراثت …………………………. ۶۶
۱-۲-۳-۱- ارتباط “خلافت” با “نبوت” و “امامت”………………………………………………… ۶۶
۱-۲-۳-۱-۱- معنى

Author: admin2

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *